İnsanlıkdışı Suçların İşlenmesinde Ahlakî Bağlantının Kesilmesi

Albert BANDURA, Yrd. Doç. Dr. Hamdi ONAY

Özet


Ahlakî yargılar oluşturma ve ahlakî eylemde bulunma ka-pasitesi, hem insanlık dışı bir şekilde davranmaktan sakınma gü-cünde hem de insanca davranmak için önleyici tedbirler alma gü-cünde kendini gösterir. Ahlakî aracılık, kendine-yönelik yaptırımlarla bağlantılı kişisel ahlakî değerlerde kökleşmiş kendini-örgütleyen, önleyici tedbirler alan, kendini-gözlemleyen ve kendini-düzenleyici mekanizmaları kapsayan daha geniş bir sosyo-bilişsel öz kuramında gömülüdür. Etkinleştirilmedikleri takdirde ahlakî davranışı yöneten kendini-düzenleyici mekanizmalar etkili olmazlar ve kendisi saye-sinde ahlakî öz-yaptırımların merhametsiz davranışla bağlantısının kesildiği çok sayıda psiko-sosyal manevra vardır. Ahlakî bağlantı-sızlık, ahlakî gerekçelendirme, arındırıcı dil, avantajlı kıyaslama; so-rumluluğun yayılması ya da yerinin değiştirilmesiyle kişisel aracılık anlamının reddedilmesi; eylemlerin zararlı etkilerinin küçümsenmesi ya da önemsenmemesi; kurban edilenlerin canavarlaştırılması ya da suçun onlara atfedilmesiyle bilişsel olarak insanlık dışı davranışın iyi huylu veya değerli bir davranışa dönüştürülmesi üzerine odaklanır. Çok sayıda insanlık dışı davranış, sorumluluğun yayılması ve işlevlerinin bölünmesi sonucu, başka açılardan düşünceli oldukları halde yıkıcı etkinliklere katkıda bulunan insanlar tarafından yürütülen destekleyici bir meşru girişimler ağı içinde gerçekleşir. Ahlakî kontrolü kesintiye uğratan çok sayıdaki mekanizma göz önünde bulundurulursa, uygar yaşam, insanlığa yakışır kişisel ilke-lere ilaveten, merhameti destekleyen ve acımasızlığı reddeden sosyal sistemler içine inşa edilmiş korunma önlemlerini gerektirir.

Tam Metin:

FULL ARTICLE / PDF


 

HİKMET YURDU DÜŞÜNCE - YORUM SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMA DERGİSİ / WISDOM HOME - THOUGHT-INTERPERATION ACADEMİCAL RESEARCH JOURNAL

ULUSLAR ARASI, HAKEMLİ, AKADEMİK, SANAL DERGİ / INTERNATIONAL REFREED ACADEMİCAL ONLINE JOURNAL

01 OCAK - 01 TEMMUZ TARİHLERİNDE YILDA İKİ KEZ YAYINLANIR / IT IS PUBLISHED BETWEEN 01 JANUARY AND 01 JULY

DERGİMİZDE ÇİFT TARAFLI KÖR HAKEMLİK UYGULANIR / TWO-SIDED BLIND RECEIVERS IN OUR JOURNAL


BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...




                                                  Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 3.0 Yerelleştirilmemiş Lisansı ile lisanslanmıştır.