YUNUS EMRE’NİN ŞİİRLERİNDE İMÂN ESASLARI

OSMAN ORAL

Özet


Öz: Yunus Emre XIII. yüzyılın ikinci yarısında ve XIV. yüzyılın başlarında yaşamış büyük bir Türk şâir ve düşünürdür. Anadolu’da ayrılık tohumlarının ekildiği bunalımlı bir döneminde sevgi ekseni üzerinde “yaratılanı hoşgör, Yaratandan ötürü” anlayışı ile geniş halk kitlelerine İslâmın inancını ve ahlâkını sevdirmiştir. O, hikmet dolu imtihan dünyasında ebedî hayatı kazanmanın yöntem ve metodlarını şiirlerinde göstermiştir. İlâhî ve kasîde şiirin biçim ve türlerindendir. Yunus Emre’nin çoğu gazel biçiminde ilâhîleri vardır. Düşünceleri, görüşleri kasîde, şiir ve ilâhî türleri ile tasavvuf ve halk edebiyatında güncelliğini hâlâ korumaktadır. Bu makâlede büyük şâir ve düşünür Yunus Emre’nin din anlayışında imân esasları incelenip değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler: Yunus Emre, İmân, Ahlâk, Sevgi, Hoşgörü

 

ESSENTIALS OF FAITH IN THE POEMS YUNUS EMRE

 

Abstract: Yunus Emre is a great Turkish poet and philosopher who lived in the second half of XIII and the beginning of XIV century. During the time of depress and separation in Anatolia, he preached the morality and faith of Islam to the masses through his understanding of “love the creature for the sake of the Creator.” In his poems, he showed the methods for gaining eternal life in the world. The hymns and odes are among types of his poetry. Yunus Emre has hymns in the form of ghazal. His thoughts retain freshness through his eulogies, poems and hymns alongside the mysticism and folklore. This article examines the principles of faith in religious understanding of the great poet and philosopher Yunus Emre.

Keywords: Yunus Emre, Faith, Morality, Love and Tolerance


Anahtar Kelimeler


Yunus Emre, İmân, Ahlâk, Sevgi, Hoşgörü, Faith, Morality, Love and Tolerance

Referanslar


AKÇAY, Mustafa, Peygamberlere İmân, DİB Yayınları, Ankara 2014

ALICI, Mustafa, "Şefaat", DİA, cilt: 38, İstanbul 2010

AYDIN, Hüseyin, Meleklere İmân, İslâm İnanç Esasları, Ed: Şaban Ali Düzgün, Grafiker Yayınları, Ankara 2013

BAHÇECİ, Muhittin, Peygamberlik ve Peygamberler, y.y., Kayseri trs.

BAĞDÂDÎ, Ebû Mansûr Abdulkâhir, Usulu’d-Din, Tahk: A. Şemseddin, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut 2002

BAKILLANÎ, Ebûbekir, el-İnsâf, tahk. M.Zâhid el-Kevserî, y.y., Kahire 1413/1993

BAYRAKDAR, Mehmet, Yunus Emre ve Aşk Felsefesi, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara 1991

BUHÂRÎ, Ebû Abdullah, el-Camiu’s-Sahih, Çağrı Yayınları, İstanbul 1981

BULUT, Halil İbrahim, “Mu’cize”, DİA, cilt: 30, İstanbul 2005

CEBECİOĞLU, Ethem, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Rehber Yayınları, Ankara 1997

CÜRCÂNÎ, Seyyid Şerîf, et-Ta’rîfât, nşr. İbrâhim el-Ebyârî, y.y., Beyrut 1413/1992

--------------, Şerhu’l-Mevâkıf, y.y., Kahire trs.

CÜVEYNÎ, İmâmü’l-Haremeyn, Kitabu’l-İrşâd, Müt: A. Bülent Baloğlu ve diğerleri, İnanç Esasları Kılavuzu, TDV. Yayınları, Ankara 2010

ÇELEBİ, İlyas, Kitaplara İmân, DİB Yayınları, Ankara 2014

ÇINAR, Mahmut, “Zarûrât-ı Diniyye” DİA, cilt: 44, İstanbul 2013

DEMİRCİ, Kürşad- Sarıtoprak, Zeki, “Deccâl”, DİA, cilt: 9, İstanbul 1994

EBU HANÎFE, Nu’man b. Sabit, el-Fıkhu’l-Ekber, Terc. Mustafa Öz, İmam-ı A’zam’ın Beş Eseri, M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul 2011

EMRE, Yunus, Risâletü’n-Nushiyye, Haz: Mustafa Tatcı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991

GAZÂLÎ, Ebû Hamid, el-İktisâd fi'l-İ'tikad, Trc: Abdulhalık Duran, İtikadda Orta Yol, Hikmet Neşriyat, İstanbul 2004

GÜNEŞ, Kamil, Meleklere İmân, DİB Yayınları, Ankara 2015

ISFEHÂNÎ, Ebû’l- Kasım el-Hüseyin, Râgıb, el-Müfredât fî Garîbi’l- Kur’ân, Tahk. S. A. Ravâviri, y.y., Beyrut 1992

İBN Hanbel, Ahmed, el-Müsned, y.y., Mısır 1954

İBN MANZÛR, Cemaluddin, Lisânü’l-Arab, y.y., Beyrut trs.

ÎCİ, Adüdiddin, Kitabu’l-Mevâkıf fi İlmi’l-Kelâm, Beyrut trs.

KÂDÎ Ahmed Abdulcebbâr, Şerhu’l-Usûli’l-Hamse, y,y., Kahire 1968

KARADAŞ, Cağfer, Kadere İmân, DİB Yayınları, Ankara 2014

KARATAŞ, Turan, Yunus Divanı, Kaynak Yayınları, İstanbul 2004

KAZANCI, A.Lütfi, Peygamberler Tarihi, y.y., İstanbul 1997

KILAVUZ, A.Saim, “Elfaz-ı Küfür”, DİA, cilt: 11, İstanbul 1995

MÂTÜRÎDÎ, Ebû’l-Mansur, Kitâbu’t-Tevhid, Haz: Bekir Topaloğlu, Muhammed Aruçi, İSAM yayınları, Ankara 2005

-----------, Te’vîlâtü’l-Kur’ân, Bekir Topaloğlu, Mîzân Yayınları, İstanbul 2005

MÜSLİM, Ebû’l Hüseyin, es-Sahih, Çağrı Yayınları, İstanbul 1981

NESEFÎ, Ebu’l-Berekât, el-Umde, Terc. Temel Yeşilyurt, İslâm İnancının Ana Umdeleri, Kubbealtı Yayıncılık, Malatya 2000

NESEFÎ, Ebû’l-Muîn, Tabsıratü’l-Edille fi Usuli’d-Din, Tahk: Hüseyin Atay, DİB Yayınları, Ankara 2004

----------, Kitâbü’t-Temhid Li Kavâidi’t-Tevhid, Çev.Hülya Alper, İz Yayıncılık, İstanbul 2010

ORAL, Osman, Sistematik Kelâm, Tiydem Yayınları, Ankara 2014

----------, “Akâid ve Kelâm İlmi Açısından İmânın Kısımları, Derecesi ve Rükünleri”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 7 Sayı:13, Nisan 2015

ÖZLER, Mevlüt- Uludağ, Süleyman-Sarıkçıoğlu, Ekrem, “Tevhid”, DİA, cilt: 41, İstanbul 2012

PÜR, İlyas, “Yunus Emre’de Dini Hayatın Psikolojisi”, Çukurova Üniv. SBE (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Adana 2008

RÂZÎ, Fahreddin, Mefatihu’l-Gayb, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1990

-----------, Mealimu Usuli’d-Din, Terc: Nadim Macit, y.y., Erzurum 1996

SABÛNÎ, Nureddin b. Ebi Bekir, el-Bidâye fi Usuli’d-Din, Terc. Bekir Topaloğlu, Mâtüridiyye Akâidi, DİB Yayınları, Ankara 1995

SUYÛTÎ, Celaleddin, Kitabüd-Durri’l-Mansur fi Tafsiril-Me'sur, y.y., Buyrut trs.

TABERÎ, Ebu Cafer Muhammed, Tarihu’l-Umem ve’l-Mulûk, y.y., Beyrut trs.

TAFTAZÂNÎ, Saduddin, Şerhu’l-Makâsıd, tahk: A.Umeyre, S. Musa Şeref, y.y., Beyrut 1998

------------, Şerhu’l-Akâid, Haz. Süleyman Uludağ, Kelâm İlmi ve İslâm Akaidi, Dergah Yayınları, İstanbul 2013

TAHAVÎ, Ebu Cafer, Akâid Metni, çev: Muammer Esen, İslâm İnanç Esasları, Grafiker Yayınları, Ankara 2013

TATCI, Mustafa, Divân-ı Yunus Emre, y.y, İstanbul trs.

----------, “Yunus Emre”, DİA, cilt: 43, İstanbul 2013

TİRMÎZÎ, Ebû İsa Muhammed, es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1981

TOPALOĞLU, Bekir, Allah’ın Varlığı, DİB Yayınları, Ankara 1992

----------------, “Cennet” DİA, cilt: 7, İstanbul 1993

----------------, “Cehennem”, DİA, cilt: 7, İstanbul 1993

TOPRAK, Burhan, Yunus Emre Divanı, Odunpazarı Belediyesi Yayınları, İstanbul 2006

TOPRAK, Süleyman, Ölümden Sonraki Hayat Kabir Hayatı, Işık Yayınları, İstanbul 2014

------------, Âhirete İmân DİB Yayınları, Ankara 2014

UZUN, Mustafa, “Can”, DİA, cilt: 7, İstanbul 1993

ÜZÜM, İlyas, “Makâm-ı Mahmûd”, DİA, cilt: 27, İstanbul 2003

YAŞAR, Selahattin, Yunus Emre, Hayatı, Sanatı ve Tefekkürü, Yeni Asya Yayınları, İstanbul 1991

YAVUZ, Yusuf Şevki-Pala, İskender, “Bezm-i Elest”, DİA, cilt: 6, İstanbul 1992

YAVUZ, Yusuf Şevki, “Ehl- Bid’at”, cilt: 10, DİA, İstanbul 1994

----------, “Levh-i Mahfûz”, DİA, cilt: 27, İstanbul 2003

YAZIR, Elmalılı Muhammed Hamdi, Hak Dini Kur’ân Dili, Sâd: Komisyon, Azim Dağıtım, İstanbul trs.

YEŞİLYURT, Temel, Rü’yetullah Sorunu, Kubbealtı Yayıncılık, Malatya 2001

---------------, “Rü’yetullah”, DİA, cilt:35, İstanbul 2008

ZEBÎDÎ, Muhammed Murtaza, Tâcü’l-Arus min Cevahiri’l-Kamus, Mektebetül-İlmiye, Beyrut trs.

ZEMÂHŞERÎ, Ebû’l-Kasım Mahmud B. Ömer, el-Keşşâf an Hakâiki Gavamidi’t-Tenzil ve Uyûni’l-Ekavil fi Vucûhi’t-Te’vil, y.y., Beyrut 1947




DOI: http://dx.doi.org/10.17540/hy.v9i18.334

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


 

BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...


 

                                                  Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 3.0 Yerelleştirilmemiş Lisansı ile lisanslanmıştır.