YE’CÛC VE ME’CÛC’UN TÜRKLER OLDUĞUNU HABER VEREN RİVAYETLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Ahmet Emin SEYHAN

Özet


İslâm düşünce tarihi boyunca Ye’cûc ve Me’cûc ile ilgili isabetli olmayan görüşler müslümanların kafasını karıştırmış, onları sağlıklı değerlendirme yapma imkânından mahrum bırakmış, âyet ve hadislerin yanlış yorumlanmasına neden olmuş ve nihayet doğru olmayan bir Ye’cûc ve Me’cûc anlayışı ortaya çıkarmıştır. Makalenin gayesi; Ye’cûc ve Me’cûc’un Türkler olduğunu haber veren rivayetleri sened ve metin yönünden tahlil etmek ve bunların gerçek değerini ortaya koymaktır.

Araştırma neticesinde, Kur’ân-ı Kerîm’in nazil olduğu dönemde Ye’cûc ve Me’cûc kelimesinin “isim” değil “sıfat” olarak kullanıldığı, Enbiyâ sûresi 96. âyette geçen Ye’cûc ve Me’cûc ile kast edilenlerin “ikinci sûrun üfürülmesiyle birlikte diriltilen ve mahşer meydanına doğru sel gibi akıp giden günahkâr, zalim, kâfir, münafık ve müşrikler topluluğu” olduğu, Kehf sûresi 94. âyette geçen Ye’cûc ve Me’cûc ile kast edilenlerin ise, “Zülkarneyn’in yaşadığı dönemde dünyada bulunan, etraflarına büyük zararlar veren, işgalci, sömürgeci ve bozguncu insanlar topluluğu” olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bir başka ifadeyle her iki âyette de Ye’cûc ve Me’cûc ile “belirli bir ırk veya kavim” değil, tam tersine “muhtelif ırk ve renklerdeki bütün zâlim, kâfir, müşrik, münafık, fâsık ve fasitler topluluğu” kastedilmiştir.


Anahtar Kelimeler


Ye’cûc ve Me’cûc, Kıyamet alameti, Zülkarneyn, fesat, zulüm

Referanslar


KAYNAKÇA

Ahmed Naim/ Kâmil Miras, (ö. 1353/1934), Sahih-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, (I-XIII), DİB, Yay., Ankara,1986.

Ateş, Süleyman, Yüce Kur’an’ın Çağdaş Tefsîri, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul, 1988.

el-Aynî, Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed el-Aynî (ö. 855/1451), Megāni’l-ahyâr fî şerhi esâmî ricâli meâni’l-âsâr, Thk.: Ebû Abdullah Muhammed Hasan, Basım yeri ve tarihi yok.

Baddeley, F. John, Rusların Kafkasya’yı İstilası ve Şeyh Şâmil, Çev.: Sedat Özden, Kayıhan Yay., İstanbul, 1996.

Begavî, Ebû Muhammed el-Hüseyin b. Mes’ûd, (ö. 510/1117), Meâlimu’t-tenzîl fî tefsîri’l-Kur’ân, (I-VIII), Thk.: Muhammed Abdullah/ Osman Cum’a/ Süleyman Müslim, Dâr-u Tîbe, 1417/1997.

Berje, Adolf, Kafkasyalı Dağlı Kavimlerin Kısa Tasviri, Çev.: Sedat Özden, Kayıhan Yay., İstanbul, 1996.

Bezzâr, Ebû Bekr Ahmed b. Amr b. Abdilhâlik, (ö. 292/905), el-Bahru’z-zehhâr el-ma’ruf bi müsnedi Bezzâr, (I-XVIII), Thk.: Mahfûz er-Rahman Zeynullah/ Adil b. Sa’d/ Sabri Abdulhalik, Mektebetü’l-ulûm ve’l-hikem, Medine, 1988-2009.

Bıyık, Mustafa, “Hıristiyan Teolojisinde Deccal ve Yecüc-Mecüc Kavramları”, HÜİFD, 2007/1, C. 6, Sayı: 11, (ss. 53-79).

Bilmen, Ömer Nasûhî, (ö. 1381/1971), Muvazzah İlm-î Kelam, Bilmen Yayınevi, İstanbul, ts.

Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail, (ö. 256/870), Sahîhu’l-Buhârî, (I-VIII), Çağrı Yay., İstanbul, 1412/1992.

Cârullah, Mûsâ, (ö. 1364/1945), “Kur’ân-ı Kerîm Âyetlerinin Mu’ciz İfadelerine Göre Ye’cûc”, Sad.: Nur Ahmet Kurban, GÜİFD, Gümüşhane, 2013, C. 2, Sayı: 4, (ss. 250-282).

Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, (I-II), DİB., Yay., Ankara, 1988.

----, “Ye’cûc - Me’cûc ve Türkler”, AÜİFD, Ankara, 1975, C. 20, (ss. 97-125).

Çelebi, İlyas, Uzak ve Yakın Gelecekle İlgili Haberler, (Fiten-Melâhim-Kıyâmet Alâmetleri), Kitabevi, İstanbul, 2000.

----, “Ye’cûc ve Me’cûc”, DİA, İstanbul, 2013, XLIII, 374.

Çelik, Ali, Hz. Peygamber’in Hadislerinde Fitne (Sebepleri, Özellikleri, Çâreleri), Çağlayan Yay., İzmir, 1996.

Dârimî, Abdullah b. Abdirrahman es-Semarkandî, (ö. 255/868), Sünenü’d-Dârimî, (I-II), Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

Döndüren, Hamdi, İnsanlığa Son Çağrı Kur’ân-ı Kerîm, Meal, Tefsir, Ansiklopedik İndeks, (I-II), Yeni Şafak, İstanbul, 2003.

Dursun, Davut, “Kafkasya”, DİA, İstanbul, 2001, XXIV, 158.

Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as, (ö. 275/888), Sünenu Ebî Dâvud, (I-V), Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

Ebu’s-Suûd, Muhammed b. Muhammed b. Mustafa, (ö. 982/1574), İrşâdu’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-kitâbi’l-kerîm, Dâr-u ihyâi’t-türasi’l-Arabî, Beyrut, ts.

Ebû Şehbe, Muhammed b. Muhammed, (ö. 1403/1982), İsrâiliyat ve’l-mevdûât fî kütübi’t-tefsîr, Mektebetu’s-sünne, Basım yeri ve tarihi yok.

Elbânî, Ebû Abdurrahman Muhammed Nâsıruddin, (ö. 1420/1999), Silsiletü’l-ehâdîsi’d-daîfe ve’l-mevdûa, (I-XIV), Dâru’l-meârif, Riyad, 1412/1992.

Esed, Muhammed, (ö. 1413/1992), Kur’an Mesajı Meal-Tefsir, Çev.: Cahit Koytak/ Ahmet Ertürk, İşâret Yay., İstanbul, 2000.

Ezherî, Muhammed b. Ahmed b. el-Herevî, (ö. 370/981), Tehzîbu’l-luga, (I-XII), Thk.: Muhammed Ivaz, Dâr-u ihyâi’t-türas, Beyrut, 2001.

Hasan Hanefî, Mine’l-Akîde ile’s-Sevrâ, (I-V), Dârü’t-tenvîr, Beyrut, 1988.

Hâkim en-Nîsâbûrî, Muhammed b. Abdillah, (ö. 405/1014), Müstedrek ale’s-Sahîhayn, (I-IV), Thk.: Mustafa Abdülkâdir Atâ, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1411/1990.

Harpûtî, Abdullatif, (ö. 1334/1916), Tenkîhu’l-kelam fî akâid-i ehli’l-İslâm, (Kelâmî Perspektiften İslâm İnanç Esasları), Haz.: İbrahim Özdemir/ Fikret Karaman, TDV Elazığ Şb. Yay., Elazığ, 2000.

Hatipoğlu, Nihat, Kur’ân-ı Kerîm’in Doğru Anlaşılmasında Hadislerin Önemi, Ta-ha Yay., Ankara, 1999.

Heysemî, Ali b. Ebî Bekr, (ö. 807/1404), Mecmau’z-zevâid ve menbeu’l-fevâid, (I-X), Dâru’l-fikr, Beyrut, 1412/1992.

İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullāh b. Adî b. Abdillâh el-Cürcânî, (ö. 365/976), el-Kâmil fi duafâi’r-ricâl, (I-VII), Thk.: Yahya Muhtar Gazzavî, Dâru’l-fikr, Beyrut, 1404/1988.

İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahman b. Muhammed b. İdris er-Râzî, (ö. 327/938), Kitâbu’l-cerh ve’t-ta’dîl, (I-IX), Dâr-u ihyâi’t-türasi’l-Arabî, Beyrut, 1952.

İbn Ebî Hayseme, Ebû Bekir Ahmed, (ö. 279/892), et-Târihu’l-Kebîr, (I-II), Thk.: Sâlih b. Fethî Hilâl, Kahire, 1427/2006.

İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Ali, (ö. 852/1448), Fethu’l-bâri bi şerh-i sahîhî’l-Buhârî, (I-XIII+Muk), Thk:. Abdurrahman Muhammed, Dâr-u ihyâi’t-türas, Beyrut, 1404/1988.

----, Lisânu’l-mîzân, (I-X+Fihrist), Dâr-u ihyâi’t-türasi’l-Arabî, Beyrut, 1995.

----, Takrîbu’t-tehzîb, Thk.: Muhammed Avâme, Dâru’r-Reşîd, Suriye, 1406/1986,

----, Tehzîbu’t-tehzîb, (I-XIV), Dâru’l-fikr, Beyrut, 1404/1984.

İbn Hanbel, Ahmed b. Muhammed, (ö. 241/855), Müsned, (I-VI), Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

İbn Hıbbân, Ebû Hâtim el-Bustî, (ö. 354/965), Kitâbu’l-mecrûhîn, (I-III), Thk.: Mahmud İbrâhim Ziyâd, Dâru’l-va’y, Haleb, 1396,

----, Sahîhu İbn Hıbbân, (I-XVIII), Thk.: Şu’ayb el-Arnaûd, Müessesetü’r-risâle, Beyrut, 1993.

----, Sikât, (I-IX), Thk.: Şerefüddin Ahmed, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1975.

İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ, (ö. 774/1372), el-Bidâye ve’n-nihâye, (I-XXI), Thk.: Abdullah b. Abdilmuhsin et-Türkî, Dâr-u hicr, 1424/2003.

----, en-Nihâye fi’l-fiten ve’l-melâhim, (I-II), Thk.: Muhammed Ahmed Abdulazîz, Dâru’l-Cîl, Beyrut, 1408/1988.

----, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, (I-VIII), Thk.: Sâmi b. Muhammed Selâme, Dâr-u Tîbe, 1999/1420.

İbn Mâce, Muhammed b. Yezid el-Kazvînî, (ö. 275/888), Sünenu İbn Mâce, (I-II), Thk.: Muhammed Fuad Abdulbâkî, Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

İbn Manzûr, Cemaluddin Muhammed b. Mükerrem, (ö. 711/1311), Lisânu’l-Arab, (I-XV), Dâru’s-Sadr, Beyrut, 1994.

İbn Mes’ûd, Abdullah, (ö. 32/652), Tefsîr-u İbn Mes’ud, (Dirâsetü an İbn Mes’ud ve tefsîrihî, mecmu’ut-tefsir), (I-II), Thk.: Muhammed Ahmed İsevî, Riyad, ts.

İbn Sa’d, Ebû Abdillah Muhammed b. Sa’d, (ö. 230/844), et-Tabakâtu’l-kübrâ, (I-VIII), Thk.: Muhammed Abdulkâdir Atâ, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1410/1990.

İbn Şâhin, Ebû Hafs Ömer b. Ahmed b. Osman, (ö. 385/995), Tarihu esmâi’d-duafâ ve’l-kâzibîn, Thk.: Abdurrahîm Muhammed Ahmed el-Kaşkarî, Basım yeri yok, 1409/1989.

İbn Vehb, Ebû Muhammed Abdullah, (ö. 197/812), el-Câmi’ fi’l-hadîs, Thk.: Mustafa Hasan Hüseyn Muhammed, Dâr-u İbnü’l-Cevzî, Riyâd, 1416/1995.

İbnü’l-Cevzî, Ebu’l-Ferec Abdurrahman, (ö. 597/1201), ed-Duafâ ve’l-metrûkîn, (I-II), Thk. Abdullah el-Kâdî, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1406/1986.

----, el-İlelü’l-mütenâhiye fi’l-ehâdîsi’l-vâhiye, (I-II), Thk.: Halil el-Mîs, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1403/1989.

----, el-Mevdûât, (I-III), Thk.: Abdurrahman Muhammed Osman, Medine, 1386-1388/ 1966-1968.

Kâdı Beydâvî, Abdullah b. Ömer, (ö. 791/1389), Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl, (I-IV), Hakikat Yay., İstanbul, 1988-1991.

el-Kannûcî, Ebu’t-Tayyib Muhammed Sadîk Han b. Hasan b. Ali, (ö. 1307/1889), Fethu’l-beyân fî mekâsıdi’l-Kur’ân, (I-XV), el-Mektebetü’l-asriyye, Beyrut, 1412/1992.

Kâsımî, Muhammed Cemâluddin b. Muhammed b. Saîd b. Kâsım, (ö. 1333/1914), Mehâsinu’t-te’vîl, Thk: Muhammed Bâsıl, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1418/1997.

Kitâb-ı Mukaddes, Eski ve Yeni Ahit (Tevrat ve İncil), Kitâb-ı Mukaddes Şirketi, İstanbul, 1988.

Kurtûbî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr el-Ensârî, (ö. 671/1272), el-Câmî’ li ahkâmi’l-Kur’ân, (I-XX), Thk.: Ahmed Abdulalîm el-Berdûnî, Dârü’l-kütübi’l-Mısrıyye, Kâhire, 1384/1964.

Mâverdî, Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Muhammed b. Hubeyb el-Basrî, (ö. 450/1058), Tefsîru’l-Mâverdî (en-Nüket ve’l-Uyûn), (I-VI), Thk.: es-Seyyid İbn Abdilmaksûd b. Abdirrahîm, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, ts.

Mizzî, Cemâlüddin, Ebu’l-Haccac Yusuf b. Zeki, (ö. 742/1341), Tehzîbu’l-kemâl fi esmâi’r-ricâl, (I-XXXV), Thk.: Beşşâr Avâd, Müessesetü’r-risâle, Beyrut, 1980.

Mukâtil b. Süleyman, Ebu’l-Hasan b. Beşîr, (ö. 150/767), Tefsîru Mukâtil b. Süleyman, Thk.: Abdullah Mahmud, Dâr-u ihyâu’türas, Beyrut, 1423.

Müslim, Ebu’l-Hüseyin el-Kuşeyrî, (ö. 261/875), Sahîhu Müslim, (I-III), Thk.: Muhammed Fuad Abdulbâkî, Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

Râgıb, el-Isbahânî, (ö. 502/1108), el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’an, Kahraman Yay. İstanbul, 1986.

Râzî, Fahruddin Muhammed b. Ömer, (ö. 606/1209), Tefsîru’l-kebîr ev mefâtîhu’l-gayb, (I-XXXII-Fihrist), Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1990.

es-Sa’lebî, Ebû İshâk Ahmed b. Muhammed b. İbrahim en-Nîsâbûrî, (ö. 427/1035), el-Keşf ve’l-beyân ‘an tefsîri’l-Kur’ân, (I-X), Thk.: Ebû Muhammed b. Âşur, Dâr-u ihyâu’türas, Beyrut, 1422/2002.

Seyhan, Ahmet Emin, Hadislerde Kutsiyet Atfedilen Fenomenlerin Dinî Değeri (Hacerülesved Örneği), Rağbet Yay., İstanbul, 2016.

Suyûtî, Celâluddin Abdurrahman b. Ebî Bekr, (ö. 911/1505), Esmâu’l-müdellisîn, Thk.: Mahmud Muhammed Mahmud Hasan, Dâru’l-Cîl, Beyrut, ts.

Sofuoğlu, Mehmed, (ö. 1407/1987), Sahîh-i Müslim ve Tercemesi, (I-VIII), İrfan Yayınevi, İstanbul, 1389/1970.

Taberânî, Süleyman b. Ahmed, (ö. 360/971), Müsnedü’ş-Şâmiyyîn, (I-IV), Thk.: Hamdi b. Abdülmecid es-Selefî, Müessesetü’r-risâle, Beyrut, 1984.

Tantâvî, Muhammed Seyyid, et-Tefsîru’l-Vasît li’l-Kur’âni’l-Kerîm, (ö. 1431/2010), (I-XV), Dâr-u nahda, Kâhire, 1997-1998.

Taşbolotov, Aziz, Ye’cüc ve Me’cüc Hakkındaki Hadislerin İsnad ve Metin Açısından Tahlili, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), AÜSBE, Ankara, 2007.

Tirmizî, Muhammed b. Îsâ, (ö. 279/892), Câmiu’s-Sahîh, (I-IV), Çağrı Yay., İstanbul, 1992.

Türe, İskender, Zülkarneyn Kur’an’da Uzaya Seyahati Anlatılan İnsan, Karizma Yay., İstanbul, 2002.

et-Tuveycirî, Hammâd b. Abdillah b. Hammâd Abdirrahman, (ö. 1413/1992), el-İhticâc bi’l-eser alâ men enkera el-mehdiyye’l-muntezar, (I), Riyad, 1403/1983.

-----, İthâfu’l-cemâati bimâ câe fi’l-fiten ve’l-melâhim ve eşrâtu’s-sâa, (I-III), Dâru’s-sâmiî, Riyad, 1414/1993.

el-Vâhidî, Ebu’l-Hasan Ali b. Ahmed b. Muhammed b. Ali en-Nîsâbûrî, (ö. 468/1074), el-Vasît fî tefsîri’l-Kur’âni’l-mecîd, (I-IV), Thk.: Âdil Ahmed Abdulmevcûd ve diğerleri, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1415/1994.

Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi, (ö. 1361/1942), Hak Dîni Kur’an Dili, (I-IX+Fihrist), Eser Neşriyat, İstanbul, ts.

Yeniçeri, Celal, Uzay Âyetleri Tefsîri (İslâm Açısından Kainat ve İmkanları), Erkam Yay., İstanbul, 1995.

Zehebî, Muhammed b. Ahmed, (ö. 748/1374), Mîzânu’l-itidâl fî nakdi’r-ricâl, (I-VIII), Thk.: Ali Muhammed Muavvid/ Âdil Ahmed Abdulmevcûd, Beyrut, 1995.

----, el-Muğnî fi’d-duafâ, Thk.: Nureddin Itr, Basım yeri yok ve tarihi yok.

Zemahşerî, Cârullah Mahmud b. Ömer, (ö. 538/1143), el-Keşşâf an hakâiki’t-tenzîl ve uyûni’l-akvâl fî vucûhi’t-te’vîl, (I-IV), Thk.: Mustafa Hüseyin Ahmed, Kahire, 1363/1953.

Zuhaylî, Vehbe b. Mustafa, (ö. 1436/2015), et-Tefsîru’l-münîr fi’l-akîde ve’ş-şeriâ ve’l-menhec, (I-XXX), Dâru’l-fikr, Dimeşk, 1418/1997.

İnternet kaynakları

https://tr.wikipedia.org/wiki/Dil_aileleri (Erişim tarihi: 29.10.2016)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Endonezya (Erişim tarihi: 29.10.2016)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Papua_Yeni_Gine (Erişim tarihi: 29.10.2016)


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


HİKMET YURDU DÜŞÜNCE - YORUM SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMA DERGİSİ

HAKEMLİ, AKADEMİK, SANAL DERGİ / 6 AYDA BİR YAYINLANIR


BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...