METHODOLOGY AND PROBLEMS IN PSYCHOLOGICAL HERMENEUTICSA Psychological Approach to Qur’ān

Abdurrahman Kasapoğlu

Özet


Psikolojik Tefsirde Yöntem ve Problemler

–Kur’an’a Psikolojik Yaklaşım-

Bu araştırmada, psikolojik tefsirin tespit edilebilen yöntemleri ele alınacaktır. Psikolojik tefsir alanıyla ilgilenenler, bu sahada uygulanacak yöntemlere, uyulacak usûllere ilişkin birtakım görüşler ortaya koymuşlardır. Psikolojik tefsir yaparken izlemiş oldukları metot hakkında açıklamalar yapmışlardır. Gerek bu açıklamalardan gerekse fiilî olarak eserlerinde izlemiş oldukları yöntemlerden hareketle psikolojik tefsirin metodolojisine ilişkin bazı tespitler yapmak mümkündür.

Psikolojik tefsirin problemleri iki başlık altında ele alınabilir. Bunlardan birisi, tefsirin modern psikolojiyle olan ilişkisinden kaynaklanır. Aralarında, muhteva, amaç, yöntem, düzey ve derinlik bakımından bazı farklılıklar bulunan tefsir ile modern psikolojinin ilişki içerisinde olması, tefsirin modern psikolojiden yararlanması bazı problemleri de beraberinde getirmektedir. Araştırmada, modern psikolojinin verilerinin, Kur’an tefsirinde başvuru kaynakları arasında kullanılmasının doğurduğu problemler ortaya konulacaktır. Psikolojik tefsirin genel problemlerinden ikincisi ise, eleştirilebilir yanlarının olmasıdır. Bilindiği gibi, hangi alanda olursa olsun, belli ekollerin, akımların, yöntemlerin getirmiş oldukları avantajların yanında, eleştirilebilir eksiklikleri, çelişkileri bulunabilmektedir.

 

Abstract:

The present study attempts to determine the methods of psychological hermeneutics. We have attempted to establish the related methods based on the views and applications by researchers with an interest in psychological hermeneutics. Concluded determinations are not the final destination in this field. Determined methods are not absolute and constant. We hope that with future additions or subtractions, psychological hermeneutics methodology will be determined conclusively and thus, would obtain a permanent system.

A substantial literature has accumulated in the field of psychological hermeneutics. This fact necessitates the development of a specific methodology system for future psychological hermeneutics studies. Based on the methods developed by psychological hermeneutics studies conducted so far and methods developed by other schools of commentary, it is possible to establish a specific methodology in this field.

 

 


Anahtar Kelimeler


Tefsir, Psikolojik Tefsir, Hermenötik, Tefsir Usulü, Kur’an, Hermenoutics; Phsycologycal Aprroach, Phsycologycal commentary, Qur’ān, Commetary of Qur’ān

Referanslar


Ânî, Nizâr, el-İslâm ve İlmu’n-Nefs, Mektebu’t-Tevzî’ fi’l-Âlemi’l-Arabî, Beyrut, 2008.

Arkonaç, Sibel, Psikoloji, Alfa Basım Yayım, İstanbul, 1993.

Atalay, Mehmet, Kur’an’a Psikoloji ile Bakmak, İz Yayıncılık, İstanbul, 2012.

Ateş, Süleyman, İslâm’a İtirazlar ve Kur’ân-ı Kerim’den Cevaplar, Emel Matbaası, Ankara, 1971.

Atkinson, Rita L. ve diğerleri, Psikolojiye Giriş, Çev. Kemal Atakay ve diğerleri, Sosyal Yayınlar, İstanbul, 1995.

Atsız, Burhan, Modern Dönemde Kur’an’a Yaklaşımlar Bağlamında Edebi Tefsir Metodu ve Emin El-Huli, (Basılmamış Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum, 2008.

Aydın, Hayati, “Benliğin Sıradışı Davranışları ve Onun Yetenek Tekâmülü”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 16/29, 2014.

Aydın, Hayati, Kur’an’da İnsan Psikolojisi, Timaş Yayınları, İstanbul, 1999.

Aydın, Muhammed, “Âyetleri Yorumlamada Düşülen Hatalar Üzerine Bir İnceleme”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 4, 2001.

Aydüz, Davut “Tefsir Ekolleri”, Yeni Ümit Dinî İlimler ve Kültür Dergisi, sayı: 61, 2003.

Aygün, Abdullah, “Şâtıbî’nin Kur’an’ın Ümmiliği ve İlmî Tefsir Görüşleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Usûl: İslâm Araştırmaları, sayı: 7, 2007.

Babaî, Ali Ekber, Kia, Gulam Ali Azizi, Rad, Mücteba Ruhani, Kur’an Tefsiri Metodolojisi, Çev. Mikail Gürel, el-Mustafa Yayınları, İstanbul, 2013.

Baljon, J. M. S., Kur’an Yorumunda Çağdaş Yönelimler, Çev. Şaban Ali Düzgün, Çev. Ankara, 2000.

Baş, Erdoğan, “Kur’ân İlimlerinin Doğuşu ve Tarihî Gelişimi”, Kur’ân ve Tefsir Araştırmaları – III Tartışmalı İlmî Toplantı, (14-15 Ekim 2000), İstanbul, 2002.

Baymur, Feriha, Genel Psikoloji, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 1994.

Bayraklı, Bayraktar, “Kur’an ve Eğitim”, Kur’an ve Tefsir Araştırmaları - I Tartışmalı İlmi Toplantılar Dizisi, İstanbul, 2000.

Baysal, Sıddık, “Tanımları Üzerinden Tefsir İlminin Mahiyetine İlişkin Bir Değerlendirme”, Dini Araştırmalar, sayı: 18/47, 2015.

Birışık, Abdulhamit, “Tefsir İlminin Ortaya Çıkışı ve Diğer İslâmî İlimlerle İlişkisi”, İslâmî İlimlerde Metodoloji/Usûl – V, Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı, (18-19 Ocak 2014) İstanbul, 2014.

Bogaert, Linda, “Koranische Psychology”, (http://www.cie.ugent.be/bogaert/bogaert11.htm) Erişim tarihi: 11.02.2016.

Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, D.İ.B. Yayınları, Ankara, 1987.

Coşkun, Ahmet, Sohbetler ve Hatıralar, Türkiye Diyanet Vakfı Kayseri Şubesi Yayınları, Kayseri, 1996.

Cüceloğlu, Doğan, İnsan ve Davranışı, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1993.

Çalışkan, İsmail, “Sempozyum Değerlendirmesi: I. Tefsir Anabilim Dalı Koordinasyon Toplantısı ve Tefsir Anabilim Dalı Eğitim-Öğretim Problemleri Sempozyumu”, (11-12 Haziran 2005, Van), Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: X/2, 2006.

Demir, Şehmus, “Kur’an’ın Bilimsel Verilerle Yorumlanması: Tarihsel Süreç ve Değerlendirme”, Tefsire Akademik Yaklaşımlar, Editörler: Mehmet Akif Koç, İsmail Albayrak, Otto Yayınları, Ankara, 2013.

Demirel, Garip, Kur’an-ı Kerim’de Kadın ve Psikolojisi, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Konya, 2010.

Deniz, Sultan, Kur’an’da Günah Kavramının Psiko-Semantik Açıdan İncelenmesi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2005.

Divlekçi, Celalettin, “Zina Hakkındaki Bir Âyetin İletişim Psikolojisi Açısından Tahlili”, Türkiye Günlüğü, sayı: 34, 1995.

Ebû Süleyman, Abdülhamid A., Kur’ani Dünya Görüşü, Çev. Günseli Aksoy, Mahya Yayınları, İstanbul, 2012.

Ertuğrul, Resul, Kur’an’a Göre İnsanın Psiko-Sosyal Açıdan Değerlendirilmesi, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara, 2004.

Fadlallah, Muhammed Hüseyin, İnsan ve Hayat, Çev. Ali Kaya, Şura Yayınları, İstanbul, 1998.

Gülçür, Kâzım, Kur’an’da Karakter Eğitimi, Işık Yayınları, İzmir, 1994.

Güney, Ahmet, Kur’an’da Duyguların Kullanımı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van, 2009.

Gürses, İbrahim, “Elmalı’lı Tefsiri’nde İnsan ve Davranışı”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 2, 2001.

Horozcu, Ümit, Din Psikolojisi Ders Kitabı, Rağbet Yayınları, İstanbul, 2015.

Hökelekli, Hayati, “Din Psikolojisi Bilimi”, Din Psikolojisi, Editör: Hayati Hökelekli, Anadolu Üniversitesi Yayını, Eskişehir, 2012.

Hökelekli, Hayati, Din Psikolojisine Giriş, Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, İstanbul, 2010.

Hökelekli, Hayati, İslâm Psikolojisi Yazıları, Dem Yayınları, İstanbul, 2009.

Jansen, J. J. G., Kur’an’a Bilimsel-Filolojik-Pratik Yaklaşımlar, Çev. Halilrahmân Acar, Fecr Yayınevi, Ankara, 1993.

Kara, Ömer, “Türkiye’de Tefsir Akademyasının Gelişim Süreci -Tarihsel Dönemler, Akademik ‘Konu’ Kategorilerinin Analizi ve Problemlerimiz”, Tarihten Günümüze Kur’an’a Yaklaşımlar, 2010.

Karacelil, Süleyman, “Müfessirin Kur’an’ı Tefsirinde Etkili Unsurlar ve Müfessirin Yönteminin Tespiti”, Tarihten Günümüze Kur’an’a Yaklaşımlar Sempozyumu, İlim Yayma Vakfı Kur’an ve Tefsir Akademisi, İstanbul, 2009.

Karslı, Halil İbrahim, “Kibir: Psikolojik Bir Hastalık”, Diyanet Aylık Dergi, sayı: 241, 2011.

Kasapoğlu, Abdurrahman, “Kur’an’ın Psikolojik Tefsiri”, İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”, sayı: 2/1, 2011.

Kasapoğlu, Abdurrahman, Kur’an’da İnsan Psikolojisi, Yalnızkurt Yayınları, İstanbul, 1997.

Katipoğlu, Bedri, “Din Psikolojisi Açısından Kişilik ve Karakter Analizi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, sayı: 5/23, 2012.

Kılıç, Sâdık,Kur’an Dildeki Sonsuz Mucize, Gelenek Yayınları, İstanbul, 2003.

Kırca, Celal, “Kur’an ve Modern Bilim: İlişkisi-Sahası-Sorunları”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 15/2, 2012.

Kırca, Celal, İlimler ve Yorumlar Açısından Kur’an’a Yönelişler, Tuğra Neşriyat, İstanbul, 1993.

Kırca, Celâl, Kur’ân ve Bilim, Marifet Yayınları, İstanbul, 1996.

Kobya, Murat, “Sosyal Bilimler ve Dini İlimlerde Davranış Tasavvuru”, Toplum Bilimleri Dergisi, sayı: 6/12, 2012, s. 181.

Kurtkan-Bilgiseven, Âmiran, “Kur’an ve Sosyoloji İlişkisi ve Bu İlişki Açısından Batı Sosyolojisi Karşısındaki Durumu”, Tartışmalı İlmî Toplantılar Dizisi: Kur’an ve Tefsir Araştırmaları-I, İstanbul, 2000.

Kutub, Muhammed, İnsan Psikolojisi Üzerine Etüdler, Çev. Bekir Karlığa, İşaret Yayınları, İstanbul, 1992.

Mertoğlu, M. Suat, “Tefsir Tarihinde Dikkatlerden Kaçan Bir Eser: Üdfüvî’nin el-İstiğnâ fî Ulûmi’l-Kur’ân’ı ve Eserin Mukaddimesi ile Fâtiha Sûresi Tefsirinin İlmî Neşri”, İslâm Araştırmaları Dergisi, sayı: 25, 2011.

Morgan, Clifford T., Psikolojiye Giriş, Çev. Hüsnü Arıcı ve diğerleri, H.Ü.P.B. Yayınları, Ankara, 1995.

Mutlu, İsmail, Kur’an’dan Nasıl Uzaklaştırıldık?, Mutlu Yayıncılık, İstanbul, 2013.

Necati, Muhammed Osman, el-Kur’ân ve İlmü’n-Nefs, Dâru’ş-Şurûk, Kâhire, 2001.

Ok, Üzeyir, “Türkiye’de Din Psikolojisi: Neredeyiz ve Nereye Gidebiliriz?”, İslâmî Araştırmalar, sayı: 19/3, 2006.

Onat, Hasan ve diğerleri, İlahiyat Önlisans Programı: Dine Yeni Yaklaşımlar, Anadolu Üniversitesi Yayını, Eskişehir, 2005.

Özdoğan, Öznur, “İnsana Manevi-Psikolojik Yaklaşım, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 49/2, 2008.

Özemre, Ahmed Yüksel, Çağdaş İlmî Tefsirde Vehmin Egemenliği, Etkileşim Yayınları, İstanbul, 2006.

Özgel, İshak, “Sosyolojik Tefsir Bağlamında “Yalnızlık Sorunu” Karşısında Kur’ân”, Ekev Akademi Dergisi, sayı: 59, 2014.

Plotnik, Rod, Psikolojiye Giriş, Çev. Tamer Geniş, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2009.

Said, Cevdet, İslâmî Mücadelede Bilginin Gücü, Çev. Abdullah Kahraman, Pınar Yayınları, İstanbul, 1997.

Sambur, Bilal, “Din ve Psikoloji İlişkisini Yeniden Düşünmek”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, sayı: 3, 2006.

Sânî, Hasan Muhammed, “İlmü’n-Nefsi’l-İslâm: Beyne’l-İlmi ve’d-Dîn”, Mecelletü Külliyeti’t-Terbiye: et-Terbiyetü ve İlmü’n-Nefs, sayı: 17/2, Kâhire, 1993.

Seber, Abdulkerim, “Konulu Tefsir Metodunun Teorik ve Pratik Problemlerine Dair Bazı Çözüm Önerileri”, D.E.Ü.İ.F. Dergisi, sayı: 30, 2009.

Sevinç, Kenan, “Türkiye’de Din Psikolojisi Alanında Yapılan Lisansüstü Tezler Üzerine Bir İnceleme”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: XV/28 2013.

Soysaldı, H. Mehmet, Nüzûlünden Günümüze Kur’an ve Tefsir, Fecr Yayınevi, Ankara, 2001.

Sülün, Murat, “Tefsir İlim Midir? Nasıl Bir İlimdir?”, İslâmî İlimlerde Metodoloji/Usûl – III, Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı, (15-16 Mayıs 2010), İstanbul, 2011.

Sülün, Murat, Kur’an Kılavuzu: Mutlak Gerçeğin Sesi, Ensar Neşriyat, İstanbul, 2011.

Şarkavî, İffet, Çağla Yüzleşmede Dinî Düşünce: Modern Dönem Tefsir Çalışmaları Üzerine Analitik İnceleme, Ekev Kültür Eğitim Vakfı Yayınları, Erzurum, 2001.

Şık, Fadime, Din Psikolojisi Açısından Kur’an’da İmanın Oluşum Süreci, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana, 2009.

Şimşek, M. Said, Günümüz Tefsir Problemleri, Esrâ Yayınları, İstanbul, 1997.

Tunç, Ergün, Yaşanmış Tecrübeler Açısından Kur’an’ın İnsanı Etkileme Gücü, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Isparta, 2010.

Uzun, Nihat, “Kur’an’da İnsan Psikolojisi: Eleştirel Bir Yaklaşım”, The Journal of Academic Social Science Studies, sayı: 6/1, 2013.

Yar, Erkan, “Kur’an’ın İnsan Öğretisi”, İslâmî İlimler Dergisi, sayı: 1, 2007.

Yavuz, Kerim, “Din Psikolojisinin Araştırma Alanları”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 5, 1982.

Yavuz, Kerim, “Din”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, T.D.V. Yayınları, Ankara, 1994.

Yavuz, Kerim, “Günümüzde Din Psikolojisi”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Tetkikleri Dergisi, sayı: 8, 1988.

Yenen, İlker, “Din Psikolojisi Alanında Türkiye’de Yapılan Bilimsel Faaliyetler Hakkında Bir Değerlendirme”, Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, sayı: 2/1, 2009.

Yılmaz, Sema, Karacoşkun, M. Doğan, “Dinî Davranışlar ve İnançla İlişkisi”, Din Psikolojisi El Kitabı, Editör: Mustafa Doğan Karacoşkun, Grafiker Yayınları, Ankara, 2012.

Yolcu, Mehmet, Kur’an’da İnkâr Psikolojisi, Çıra Yayınları, İstanbul, 2004.

Zehebî, Muhammed Hüseyn, et-Tefsîr ve’l-Müfessirûn, Dâru’l-Kalem, Beyrut, tsz.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


HİKMET YURDU DÜŞÜNCE - YORUM SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMA DERGİSİ

HAKEMLİ, AKADEMİK, SANAL DERGİ / 6 AYDA BİR YAYINLANIR


BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...