HANEFİLERE GÖRE HİBEDEN DÖNMENİN ŞARTLARI

Author:

Number of pages: 79-93
Year-Number: 2021-27

Abstract

Özellikle insanın sosyal yönü ile özünde taşıdığı yardımseverlik ve cömertlik duygularından beslenen hibenin insanlık tarihi kadar uzun bir geçmişi vardır. Tarihi süreçte hemen her toplumda farklı isimler ve şekiller altında yaygın bir uygulama alanı bulmuş ve çeşitli hukuki düzenlemelere konu olmuştur. Bu sebeple İslam hukuku da hibe olgusuyla yakından ilgilenmiş konu ile ilgili hukuki düzenlemelere yer vermiştir. Bu bağlamda İslam hukukçuları hibe konusuna eserlerinde yer vermiş; hibenin mahiyeti, kuruluş şartları, geçerlilik şartları ve hibeden dönülüp-dönülemeyeceği hususlarında Kur’an ve Sünnet delilleri ışığında değerlendirmeler yapmışlardır. Hanefiler her hangi bir karşılık beklenmeksizin bir malın sahibi tarafından hayatta iken bir başkasına temlikini ifade eden hibede “hibe edenin bir karşılık almamış olmasının hibe ettiği mal üzerinde hala bir tasarrufta bulunabileceği” yaklaşımını benimsemişlerdir. Bu sebeple hibe edenin hibesinden dönebileceği görüşünü esas almışlardır. Cumhur ise tamamlanmış bir hibenin hibede bulunan taraf açısından bağlayıcılık kazandığını, babanın çocuğuna hibesi hariç hibede bulunanın hibesinden dönemeyeceği görüşünü esas kabul etmiştir. Hanefilerin dinen doğru bulmayıp hukuken hibe edenin hibesinden dönebileceği görüşünü kabul etmiş olmaları mutlak olmayıp bazı şartlara bağlanmıştır.

Keywords

Abstract

Feeding on emotions, the grant has a long history as human history. In the historical process, it has found a widespread application under different names and forms in almost every society and has been subject to various legal regulations. For this reason, Islamic law has also closely dealt with the grant phenomenon, and includes legal arrangements on the subject. In this context, Islamic lawyers have included the issue of grant in their works; made evaluations in the light of Quran and circumcision evidences about the nature of the grant, establishment conditions, validity conditions and whether or not the grant could be returned. Hanafis take the view that the donor can return from the grant, since they adopt the approach that the donor can still make a disposition on the donated property in the grant, which refers to the assignment of a property by its owner to another while he is alive, without expecting any reward, and the republic can return a completed grant. It accepted the view that it was binding for the party making the grant and that the donor, except for the father's child grant, cannot return from the grant. The fact that the Hanafis did not find it religiously correct and accepted the view that the grant could legally return from the grant is not absolute, it is bound by some conditions.

Keywords